Όταν μαθαίνω να χωράω όλες τις πλευρές μου
Ρόλοι, εσωτερικές συγκρούσεις και η ανάγκη να είμαι ολόκληρη

Η μητρότητα συχνά περιγράφεται ως μια εμπειρία αγάπης, σύνδεσης και νοήματος. Και πράγματι, έτσι είναι. Ταυτόχρονα όμως, για πολλές γυναίκες, συνοδεύεται από μια σιωπηλή εσωτερική σύγκρουση: την αίσθηση ότι πρέπει να διαλέξουν μεταξύ του “ποιά ήμουν μέχρι τώρα” και “ποια θα πρέπει να είμαι πλέον”. Σαν να μην χωρούν όλα τα κομμάτια μας μέσα σε αυτό τον νέο ρόλο για τον οποίο κανείς δε μας έχει εκπαιδεύσει.

Πολλές μητέρες νιώθουμε ότι χρειάζεται να είμαστε υπομονετικές, διαθέσιμες, σταθερές. Κι όταν μαζί με αυτά εμφανίζονται κούραση, ανία, θυμός, ανάγκη για χώρο ή επιθυμία για ζωή πέρα από τον ρόλο της μητέρας, συχνά ακολουθεί ενοχή. Όχι επειδή αυτά τα συναισθήματα είναι λάθος, αλλά επειδή δεν φαίνεται να “ταιριάζουν” στο πρότυπο με το οποίο μας έχουν μεγαλώσει. Ένα πρότυπο στο οποίο δε χωράει το “είμαι και αυτό”.

Οι ρόλοι που ζουν μέσα μας – Η ψυχολογία της μητρότητας

Στην ψυχοθεραπεία, μιλάμε συχνά για ρόλους. Όχι ως μάσκες που φοράμε για να κρυφτούμε, αλλά ως τρόπους ύπαρξης και σχέσης με τον κόσμο. Κάθε ρόλος εκφράζει μια διαφορετική πλευρά μας και ενεργοποιείται ανάλογα με τις συνθήκες και τις ανάγκες της ζωής μας.

Στη μητρότητα, κάποιοι ρόλοι έρχονται στο προσκήνιο πιο έντονα. Ο ρόλος της φροντιστικής μητέρας, για παράδειγμα, είναι απαραίτητος και ζωτικός. Εκφράζει την ικανότητα για προστασία, συναισθηματική παρουσία και σύνδεση. Το πρόβλημα δεν ξεκινά από αυτόν τον ρόλο, αλλά από τη στιγμή που αυτός συνοδεύεται από την ακύρωση όλων των υπολοίπων.

Όταν ένας ρόλος γίνεται μονόδρομος – Ενοχές και ψυχική εξάντληση στη μητέρα

Πολλές γυναίκες μεγαλώνουμε με την ιδέα ότι για να είμαστε “καλές μητέρες” χρειάζεται να βάζουμε στην άκρη άλλες πλευρές του εαυτού τους. Την επιθυμία, τη σωματικότητα, την ανάγκη για προσωπικό χώρο, ακόμη και το θυμό ή την αλήθεια μας. Αυτές οι πλευρές δεν εξαφανίζονται· απλώς σιωπούν. Γιατί όταν ένα κομμάτι του εαυτού δεν βρίσκει χώρο να εκφραστεί, δεν παύει να υπάρχει. Επιστρέφει συχνά με έμμεσους τρόπους: ως ένταση, ευερεθιστότητα, εξάντληση, απουσία νοήματος ή αίσθηση ότι “κάτι δεν πάει καλά με μένα”.

Στην πραγματικότητα, αυτό που δυσκολεύει δεν είναι η μητρότητα καθαυτή, αλλά η μονομέρεια.

Η ερωμένη και η άγρια γυναίκα μέσα στη μητέρα – Οι πολλαπλές πλευρές της γυναικείας ταυτότητας

Πέρα από τη φροντιστική πλευρά, μέσα σε κάθε γυναίκα ζουν και άλλες ποιότητες. Η ερωμένη εκφράζει την επιθυμία, τη χαρά του σώματος, τη σύνδεση που δεν περιορίζεται μόνο στη φροντίδα. Όταν αυτή η πλευρά αποκλείεται ή βιώνεται ως απειλή για τη μητρότητα, συχνά συνοδεύεται από ενοχή ή απόσυρση από τη σχέση.

Υπάρχει επίσης μια πιο πρωτόγονη, ενστικτώδης πλευρά, αυτό που συχνά περιγράφεται ως η “άγρια γυναίκα”. Είναι εκείνη που γνωρίζει πότε χρειάζεται να δώσει, πότε να θέσει όρια και πότε να αποχωρήσει για να προστατεύσει τον εαυτό της. Αυτή η πλευρά δεν είναι αντικοινωνική ή επικίνδυνη. Αντίθετα, λειτουργεί ως εσωτερική πυξίδα αυτορρύθμισης. Όταν λοιπόν αυτή η ενστικτώδης φωνή καταπιέζεται συστηματικά, η γυναίκα χάνει επαφή με τη ζωτική της ενέργεια. Όχι επειδή κάτι πάει λάθος μέσα της, αλλά επειδή δεν της επιτρέπεται να είναι ολόκληρη.

Το “είμαι και αυτό’’ ως πράξη ψυχικής φροντίδας – Ψυχική υγεία και μητρότητα

Η ψυχική ισορροπία δεν προκύπτει από την επιλογή του “σωστού” ρόλου, αλλά από την ικανότητα να αντέχουμε τη συνύπαρξη πολλών πλευρών μέσα μας. Να μου επιτρέπεται να είμαι φροντιστική και κουρασμένη. Συνδεδεμένη και ταυτόχρονα να χρειάζομαι απόσταση. Να αγαπώ το παιδί μου και παράλληλα να επιθυμώ χρόνο για μένα.

Το να μπορώ να πω “είμαι και αυτό” δεν είναι πολυτέλεια. Είναι βασική προϋπόθεση ψυχικής υγείας. Όταν ως μητέρες μπορούμε να αναγνωρίσουμε και να αποδεχτούμε το πλήρες φάσμα της εμπειρίας μας, χωρίς να ακυρώνουμε κομμάτια του εαυτού μας επειδή “δεν ταιριάζουν”, τότε δημιουργείται χώρος για μεγαλύτερη ανθεκτικότητα και σύνδεση, τόσο με τον εαυτό μας όσο και με το παιδί μας..

Ένας πιο ανθρώπινος χώρος για τη μητρότητα – Υποστήριξη και αποδοχή

Ίσως το πιο υποστηρικτικό που μπορούμε να προσφέρουμε στις μητέρες δεν είναι περισσότερες οδηγίες, αλλά περισσότερος χώρος. Χώρος για να υπάρχουν χωρίς να διαλέγουν. Χώρος για να μιλάνε για τις αντιφάσεις τους χωρίς κριτική, φόβο ή ντροπή.

Γιατί τελικά, η μητρότητα δεν μας ζητά να γίνουμε κάτι άλλο, αλλά να αντέξουμε την πολυπλοκότητά μας.

Στη δουλειά μου με γονείς, στόχος δεν είναι να μάθουμε πώς να γίνουμε “σωστοί”, αλλά πώς να αντέξουμε να είμαστε ολόκληροι, με όλες τις πλευρές μας παρούσες.

Συγγραφέας: Σουμελίδου Ελπίδα, Ψυχοθεραπεύτρια – Ψυχοπαιδαγωγός