Εισαγωγή
Ένα ερώτημα που απασχολεί πάρα πολύ τους γονείς αλλά και τους εκπαιδευτικούς και ιδιαίτερα στην εποχή μας που σημειώνεται αύξηση της εφηβικής ψυχοπαθολογίας και αντικοινωνικής συμπεριφοράς.
Το να μεγαλώνει κανείς ένα παιδί συνιστά σπουδαίο αλλά και απαιτητικό έργο. Ιδιαίτερα η φάση της εφηβείας αποτελεί συχνά πραγματική πρόκληση για τους γονείς οι οποίοι, παρά τις καλές προθέσεις, πολλές φορές οδηγούνται σε σύγχυση και κάνουν λάθος διαχείριση των καταστάσεων που προκύπτουν κατά την ανατροφή των παιδιών τους. Όλοι επιθυμούν να μεγαλώσουν συναισθηματικά υγιή παιδιά, χαρούμενα και όχι φορτωμένα με ματαιώσεις. Παιδιά που θα γίνουν υπεύθυνοι και ικανοποιημένοι ενήλικες.
Από την αυταρχικότητα στην επιτρεπτικότητα
Τα τελευταία εξήντα χρόνια περίπου συνέβη απομάκρυνση της κοινωνίας από την καταπιεστική αυταρχική δομή που είχε τότε. Στόχος ήταν να αυξηθεί η ελευθερία του ατόμου και ο σεβασμός των ατομικών αναγκών και επιλογών. Σταδιακά, όμως, η κοινωνία οδηγήθηκε από την αυξημένη ατομική ελευθερία στην ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΤΗΤΑ. Η αυταρχική κοινωνική δομή, στην εποχή μας μετατράπηκε στο ακριβώς αντίθετο της. Και οι δύο τάσεις αποτελούν παθολογικά άκρα. Στην εποχή μας κυριαρχεί η υποβάθμιση των παλαιών ιδεωδών, των ηθικών αξιών και των εκπαιδευτικών προτύπων και αυτό οδήγησε στη συσσώρευση άγχους στα άτομα. Αυτή με τη σειρά της οδήγησε σε αυξημένη προσπάθεια να ξεπεραστεί το αυξημένο άγχος μέσω του υπερκαταναλωτισμού, της κενής κοινωνικότητας, κατάχρησης ναρκωτικών, αλκοόλ και μέσω της κοινωνικής απόσυρσης που εκδηλώνεται ως απάθεια και αδιαφορία.
Αλλά ΠΟΤΕ ΜΑΤΑΙΩΝΟΥΜΕ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΝΑ ΠΑΙΔΙ;
Αποτελεί φυσιολογική ανάγκη ενός παιδιού η ύπαρξη ορίων στο περιβάλλον που αναπτύσσεται. Το ίδιο ισχύει και για τη φάση της εφηβείας, καθώς ακόμα το παιδί δεν έχει αυτονομηθεί πλήρως. Στην εφηβεία χρειάζεται αναπροσαρμογή κάποιων ορίων που έχουν τεθεί σε νεαρότερη ηλικία αλλά χωρίς όρια δεν μπορεί να προχωρήσει ομαλά η ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη του εφήβου και ο έφηβος εκδηλώνει αυξημένο άγχος και μπαίνει σε σύγχυση. Ένα παιδί βιώνει ματαίωση της βασικής ανάγκης του να αγαπιέται όχι μόνο όταν οι γονείς του θέτουν αυστηρά, αυθαίρετα και άκαμπτα όρια ΑΛΛΑ και όταν η στάση τους χαρακτηρίζεται από άκριτη επιτρεπτικότητα ή ασταθή όρια, που δεν επιβάλλονται, δηλαδή, με συνέπεια. Και όταν κάποιος ματαιώνεται βιώνει θυμό και σε ένα βαθύτερο επίπεδο θλίψη.
Επιτρεπτικότητα στην εφηβεία και συναισθηματικές επιπτώσεις
Στην εποχή μας ένα μεγάλο ποσοστό εφήβων ζει σε οικογένειες όπου η κυρίαρχη γονική στάση είναι η επιτρεπτικότητα και δεν είναι καθόλου τυχαίο που οι περισσότεροι έφηβοι είναι τόσο θυμωμένοι και αγχωμένοι και εκδηλώνουν μάλιστα αυτά τα συναισθήματα με αντικοινωνικό και καταστροφικό τρόπο. Άλλοτε πάλι τα εκδηλώνουν με αυτοκαταστροφικό τρόπο (αυτοτραυματισμός, χρήση ουσιών, κ. ά.) ή απόσυρση και καταθλιπτικότητα.
Πώς πρέπει να τίθενται τα όρια στην εφηβεία;
Τα όρια είναι σημαντικό να αποφασίζονται με γνώμονα την προστασία της ασφάλειας και της συναισθηματικής υγείας του παιδιού και την προστασία των δικαιωμάτων των άλλων. Εξίσου σημαντικός είναι και ο τρόπος που επικοινωνεί ο γονιός τα όρια στο παιδί. Η επιθετικότητα ή η σκληρότητα εκ μέρους του γονέα πληγώνει το παιδί/έφηβο. Η πρωταρχική ανάγκη του παιδιού, που χρειάζεται να ικανοποιείται από τη στιγμή που έρχεται στον κόσμο, για να εξελιχθεί σε ένα συναισθηματικά υγιή ενήλικα είναι η ανάγκη για ΑΓΑΠΗ ΚΑΙ ΑΠΟΔΟΧΗ ΑΝΕΥ ΟΡΩΝ. Οι γονείς χρειάζεται να δημιουργούν σχέση εμπιστοσύνης, τρυφερότητας, υποστήριξης, κατανόησης και φροντίδας, με το παιδί. Σημαντικό στοιχείο της στάσης φροντίδας προς το παιδί είναι η δημιουργία ενός υγιώς οριοθετημένου οικογενειακού πλαισίου με σταθερά, δίκαια, ορθολογικά όρια.
Συγγραφέας:
Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια
Τηλ. 6946049123
